Uy tín bán ong dú ở Tây Nguyên: chuyện rẫy cà phê

Ai bán tổ ong dú ở cao nguyên lâu năm đều từng nghe câu này: «Nhà tôi có mấy hécta cà phê, đặt ong vào là có mật ăn quanh năm phải không?». Câu trả lời thật không êm tai như thế. Hoa cà phê nở rộ thành từng đợt ngắn sau những lần tưới trong mùa khô, rồi rẫy gần như không còn hoa cho tới đợt sau. Và đúng những ngày hoa đẹp nhất cũng là lúc nhiều nhà xịt thuốc.

Người bán dám nói điều đó ngay từ đầu sẽ bán ít đi vài tổ trong năm đầu, nhưng không bao giờ phải nghe khách gọi điện báo cả hàng tổ chết sau một đợt phun. Ở vùng mà ai cũng quen ai qua chuyện mua bán nông sản, cái tên của mình đi theo từng tổ ong.

Sáu câu hỏi nên đặt cho khách trước khi bán tổ

Đây là cách nhanh nhất để biết khách có nuôi được không, và cũng là cách để khách thấy mình hiểu nghề. Không ai thấy phiền khi bị hỏi kỹ, ngược lại họ thấy được coi trọng.

1. Rẫy có phun thuốc không, phun loại gì, vào mùa nào? Nếu có, tổ phải đặt cách xa luồng phun và phải có cách che chắn hay tạm dời khi phun.
2. Hàng xóm sát rẫy có phun không? Ong dú bay ra ngoài ranh đất. Rẫy nhà mình sạch mà rẫy bên cạnh phun thì đàn vẫn bị ảnh hưởng.
3. Ngoài cà phê còn cây gì? Bơ, sầu riêng, mắc ca, cây che bóng, cỏ hoa ven bờ lô. Càng nhiều loại càng đỡ cho mùa khô.
4. Có nguồn nước gần chỗ đặt tổ không? Mùa khô cao nguyên nắng gắt, gió mạnh, đàn cần nước để giữ tổ mát.
5. Ai sẽ ngó tổ hằng ngày? Nhiều chủ rẫy ở thành phố, chỉ lên rẫy cuối tuần.
6. Mua để làm gì? Thụ phấn, ăn mật trong nhà hay muốn bán lại. Mỗi mục đích dẫn tới lời khuyên khác.

Hoa cà phê: nói đúng để khỏi bị trách

Mật lấy vào quãng cà phê nở có mùi hoa cà phê khá rõ, nhiều người thích. Nhưng khi tư vấn, đừng để khách nghĩ đặt tổ vào rẫy là ra mật đều tay. Đợt hoa ngắn, đàn ong dú lại nhỏ, bay không xa, nên thứ quyết định là đàn có đủ quân vào đúng tuần hoa nở không.

Muốn biết thêm các loại cây nở ở cao nguyên ngoài cà phê, trang có mục Nguồn hoa địa phương.

Khi một đợt phun làm chết tổ của khách

Chuyện này sớm muộn cũng xảy ra. Cách mình phản ứng lúc đó định hình uy tín hơn mọi lời quảng cáo.

Tới xem trước khi phán

Nhìn cửa tổ, nhìn xác ong, hỏi lịch phun trong vườn và vườn kế bên. Đừng vội đổ cho khách, cũng đừng vội nhận lỗi cho tổ giống khi chưa rõ nguyên nhân.

Phân biệt rõ phần của ai

Nếu tổ yếu từ lúc giao, mình chịu phần của mình. Nếu đàn ngộ độc vì thuốc mà trước đó đã dặn kỹ, vẫn nên giúp khách tìm chỗ đặt mới và tính lại cách bố trí, thay vì chỉ nói «tại anh».

Rút kinh nghiệm thành lời dặn

Mỗi lần có sự cố, bổ sung vào lời dặn chung cho khách sau. Dần dần, bộ lời dặn đó chính là thứ khiến người ta tìm tới mình.

Mùa khô dài: giao tổ lúc nào cho khỏi lỡ

Mùa khô cao nguyên kéo dài nhiều tháng, nắng và gió hút ẩm rất nhanh. Giao tổ mới tách vào giữa quãng khô, thiếu hoa, là để đàn non đối mặt với lúc khó nhất ngay tuần đầu. Thường người nuôi chọn giao vào lúc có nguồn hoa và thời tiết dịu, đặt tổ dưới bóng cây che, tránh nắng chiều rọi thẳng. Đợi một chút để giao đúng lúc là cách giữ lời hứa tốt nhất. Mục Khí hậu & mùa vụ có lịch mùa chi tiết hơn.

Thiếu giống tốt thì mua ở đâu

Người bán trên cao nguyên đôi khi phải lấy thêm tổ từ nơi khác để đủ đơn. Nếu vậy, nói rõ với khách tổ từ đâu tới và đã về vùng bao lâu. Một nguồn có thể tham khảo là trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh: trại có tổ giống, mật ong dú, đồ dùng từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật, xem tại ongquy.com. Muốn tìm thêm người bán tổ hoặc mật trong vùng, có thể đăng hỏi trên chợ của người nuôi ong dú, nơi người mua tự so và tự hỏi trực tiếp.

Câu hỏi thường gặp