Kênh bán mật ong dú ở Tây Nguyên: từ vườn cà phê

Hỏi người nuôi ong dú ở Tây Nguyên bán mật cho ai, câu trả lời hay gặp nhất là: bán cho người quen của người quen. Điều đó không sai, nhưng nó khiến nhiều người bỏ lỡ những kênh nằm ngay trong chính nghề cà phê của mình. Ở vùng này, tổ ong thường đặt dưới tán vườn cà phê, quanh nhà rẫy, và mọi mối quan hệ làm ăn của người nuôi đều xoay quanh cái vườn đó.

Nhịp mùa quyết định cách bán

Tây Nguyên có mùa khô dài, nắng gió, và cũng là lúc nhiều loài cây trổ hoa, trong đó có hoa cà phê nở trắng sau những đợt tưới. Ong dú tích mật nhiều vào giai đoạn này. Mùa mưa thì ong ra ngoài ít hơn, tổ chủ yếu tự nuôi mình.

Hệ quả là mật về dồn vào một khoảng thời gian, rồi gần như không có gì cho tới mùa sau. Nếu đợi tới lúc có mật mới đi tìm khách, mật phải nằm trong nhà lâu, mà mật ong dú nhiều nước để lâu ở nhiệt độ cao dễ lên men. Cách làm khôn hơn là nhận đặt trước từ cuối mùa mưa, thu tới đâu giao tới đó.

Nắm rõ cây nào ra hoa lúc nào quanh vườn mình sẽ giúp hứa với khách đúng hơn, phần này có ở mục Nguồn hoa địa phương.

Sáu bước dựng đầu ra trước mùa thu

1. Đếm tổ và ước phần mật có thể lấy. Không lấy cạn, phải chừa cho đàn qua mùa mưa. Ghi rõ tổ nào mạnh, tổ nào yếu.
2. Lập danh sách khách cũ. Ai mua năm ngoái, mua bao nhiêu, có hài lòng không. Nhắn báo trước mùa thu.
3. Nói chuyện với người trong nghề cà phê. Người thu mua cà phê đi nhiều vườn, quán rang xay có khách mua cà phê làm quà. Một chai mật đặt cạnh túi cà phê là cặp quà rất tự nhiên.
4. Nhờ người thân ở thành phố làm đầu mối. Con cháu, đồng hương đang làm ở Sài Gòn, Đà Nẵng, Hà Nội gom đơn trong công ty, khu trọ, rồi nhận một lần.
5. Chuẩn bị chai và thùng trước. Đến mùa thu bận rộn, đi mua chai lúc đó vừa mất công vừa dễ thiếu.
6. Hẹn lịch giao. Gom đơn theo đợt, gửi một lần cho từng đầu mối, đỡ phí và đỡ rủi ro.

Kênh nào hợp với vườn cỡ nào

Ngay cả khi đã lớn, đừng bỏ khách gần. Người trong buôn, trong xã mua ít nhưng đều, và họ là người kể cho người khác biết nhà mình có mật thật.

Gửi mật đi xa trong mùa khô

Mùa khô cũng là mùa nóng. Mật đi xe khách xuống đồng bằng hay đi chuyển phát có thể nằm nhiều giờ trong khoang nóng. Vài điều cần làm:

• Lọc sạch, đóng chai kín ngay khi thu, để ngăn mát trong lúc chờ gửi.
• Chọn chai nhựa thực phẩm dày hoặc chai thuỷ tinh có lót xốp. Chai to dễ vỡ, nên chia chai vừa.
• Không đổ đầy sát miệng chai, chừa một chút khoảng trống.
• Gửi chuyến sáng sớm hoặc chiều tối, báo người nhận ra lấy sớm.
• Dặn người nhận: mở nắp thấy hơi sủi nhẹ thì cất ngăn mát và dùng sớm; mùi chua gắt khác thường thì báo lại để kiểm.

Đừng để thương lái quyết giá thay mình

Tây Nguyên quen bán nông sản cho thương lái, nên có người cũng gom mật ong dú bán sỉ một lần cho xong. Cách này nhanh nhưng mật ong dú ít, bán sỉ là bỏ phần lớn giá trị cho người trung gian, và mình không biết mật đi đâu, bị pha trộn hay không. Nếu bán sỉ, chỉ nên bán phần dư sau khi đã lo xong khách lẻ và khách đặt trước.

Một chỗ khác để mở rộng mà vẫn giữ được giá là chợ mua bán giữa người nuôi cho.ongdu.com, nơi người mua tìm đúng mật ong dú, không lẫn với mật ong thường.

Khi cần thêm tổ hoặc thêm hàng

Nhiều chủ vườn ở Tây Nguyên muốn đặt thêm tổ dưới tán cà phê sau khi thấy khách đặt mật nhiều hơn mình có. Nên nhân đàn bằng cách tách tổ mạnh, hoặc mua tổ giống có nguồn rõ ràng, đừng vào rừng bắt tổ. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật, phù hợp khi muốn có thêm món quà đi kèm túi cà phê nhà mình. Kinh nghiệm đặt tổ trong vườn cây có thể xem thêm ở mục Mô hình nuôi phù hợp.

Câu hỏi thường gặp