Phần lớn người hỏi mua ong dú ở Tây Nguyên đã có sẵn rẫy: cà phê, tiêu, sầu riêng, bơ. Họ không hỏi theo kiểu người mới tò mò, mà hỏi theo kiểu chủ rẫy tính việc: đặt tổ ở đâu trong rẫy, có vướng lúc tưới, lúc phun, lúc hái không, và mùa khô dài như vậy thì ong lấy gì ăn.
Những câu đó đáng được trả lời bằng lịch làm rẫy thật chứ không bằng lời quảng cáo. Dưới đây là cách sắp xếp chúng theo nhịp một năm trên rẫy, để người mua tự thấy mình hợp hay chưa.
Nhóm này hỏi nhiều nhất về chuyện ong có làm phiền người hái, có bu vào người tưới không. Câu trả lời thật: ong dú không có ngòi đốt, người làm rẫy đi ngang thùng hầu như không bị gì; chỉ khi chạm, gõ vào thùng thì ong có thể bu lên tóc.
Họ hỏi chuyện chỗ đặt trong sân, chuyện hàng xóm và chuyện bao giờ có mật. Với nhóm này nên nói rõ: năm đầu chủ yếu là giữ đàn, lấy được ít mật đã là tốt.
Họ hỏi về tách đàn, về lời lãi. Ở đây không ai hứa được con số nào; muốn tính thì phải nuôi thử một số tổ qua trọn một mùa khô mới biết đất của mình nuôi được bao nhiêu.
Bảng dưới là cách chủ rẫy tự đối chiếu trước khi mua. Thời điểm cụ thể mỗi rẫy mỗi khác, cột cuối mới là phần cần chú ý.
| Việc trên rẫy | Ảnh hưởng tới tổ ong | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Tưới nước mùa khô cho cà phê ra hoa | Hoa nở rộ một đợt ngắn, ong có nguồn ăn | Để tổ trong tầm bay, tránh vòi tưới phun trực tiếp vào thùng |
| Phun thuốc sâu, thuốc nấm | Ong đi làm có thể dính thuốc | Đóng cửa tổ từ tối hôm trước, mở lại khi thuốc đã khô và bay hết mùi |
| Làm cỏ bằng thuốc | Mất hoa dại dưới gốc, nguồn ăn lai rai | Chừa một khoảnh cỏ hoa gần chỗ đặt thùng |
| Mùa hái, xe ra vào | Rung, bụi, người đông | Dời thùng về góc yên trước mùa hái |
Hoa nào trong vùng nở vào tháng nào được ghi kỹ hơn ở mục Nguồn hoa địa phương.
Người bán dễ nói về mùa mưa, khi cây cỏ xanh và ong làm khoẻ. Nhưng Tây Nguyên có mấy tháng khô liền, nắng gió, bụi đỏ, nhiều cây ngưng ra hoa. Đây là lúc đàn dễ suy và cũng là lúc người mới nuôi hay bỏ cuộc. Khách nên hỏi thẳng người bán:
Người bán trả lời được rành mạch ba câu này thường là người đã nuôi thật qua nhiều mùa.
Ở Tây Nguyên có nhiều người nuôi, nên tìm được tổ trong vùng là điều tốt nhất vì đàn đã quen khí hậu. Mục Trại ong trong vùng là chỗ để bắt đầu. Nếu muốn có thêm một nơi để so cách tách tổ, cách đóng thùng hay nếm thử mật ong dú đúng vị chua thanh trước khi nuôi, trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống, mật ong dú và các sản phẩm từ sáp ong như son dưỡng môi, xem tại ongquy.com. Khi đã có vài thùng trong rẫy, ghi lịch kiểm tổ và lịch phun trên app quản lý trại ong giúp khỏi quên đóng cửa tổ trước hôm phun.
Được, nhiều người đặt thùng trong rẫy. Điều quyết định là lịch phun thuốc: phải đóng cửa tổ những hôm phun và chọn chỗ đặt thùng xa luống phun.
Ong dú có ghé hoa cà phê, nhưng mức ảnh hưởng tới năng suất phụ thuộc nhiều thứ. Không nên mua tổ chỉ vì được hứa tăng năng suất.
Ong tìm hoa lai rai quanh rẫy, hàng rào, cỏ dại. Nếu quanh nhà hết sạch hoa thì đàn suy; nên chừa cỏ hoa, trồng thêm cây hoa và đặt thùng gần nguồn nước.
Không. Ong dú không có ngòi đốt. Nếu va vào thùng, ong có thể bu lên tóc và cắn nhẹ, phủi đi là xong.
Mật ong dú nhiều nước nên để nhiệt độ thường dễ lên men, nhất là trời nóng. Nên cất ngăn mát ngay sau khi mua hoặc vắt.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Ở Tây Nguyên, đàn ong dú mua tại chỗ đã quen mùa khô dài và sống được cạnh rẫy cà phê, hồ tiêu. Năm câu nên hỏi người bán, lịch chọn thời điểm mua và
Trên Tây Nguyên, giá tổ giống và mật ong dú lên xuống theo nhịp mùa khô, mùa mưa và mùa hoa cà phê. Đọc lịch này để biết lúc nào nên mua tổ, lúc nào n
Ở vùng cà phê Tây Nguyên, tiền vào nhà theo mùa thu hoạch và mật ong dú cũng ra theo mùa hoa. Cách xếp lịch bán quanh năm, chọn chỗ gửi bán và giữ mật
Ở Tây Nguyên, tổ ong dú thường đặt trong vườn cà phê, mật thu tập trung theo mùa khô. Cách chọn kênh bán theo nhịp mùa vụ, tận dụng mối quan hệ chủ vư
Mua tổ ong dú của rẫy bên cạnh ở Tây Nguyên: cách xem đàn tại chỗ người bán, chở bằng xe máy trên đường đất đỏ mùa khô lẫn mùa mưa, và đặt tổ trong rẫ
Bán ong dú cho chủ rẫy cà phê, tiêu ở Tây Nguyên, uy tín nằm ở chỗ nói thật về thuốc phun, mùa khô dài và đợt hoa ngắn. Sáu câu hỏi nên hỏi khách trướ
Nuôi ong dú vùng cao nguyên Tây Nguyên nói chung: đất bazan, độ cao 500–800m, mùa khô kéo dài và gắt từ tháng 12 đến tháng 4, mùa mưa dầm tháng 5–10. Nguồn hoa cà phê, cao su, muồng, rừng khộp.