Ai sống giữa vườn cà phê Tây Nguyên đều quen hai mùa rạch ròi: mùa mưa dầm dề từ khoảng giữa năm, rồi mùa khô kéo dài, gió hun, đất nứt. Ong dú sống theo đúng nhịp đó, và giá tổ giống lẫn giá mật cũng chạy theo nhịp đó. Hiểu được lịch này thì không còn thấy giá lên xuống là chuyện khó hiểu.
Bảng dưới đây không ghi con số, chỉ ghi xu hướng thường gặp và việc nên làm. Mỗi năm mưa đến sớm hay muộn khác nhau nên hãy nhìn trời thực tế, đừng bám lịch cứng.
| Quãng mùa | Tổ giống | Mật ong dú | Nên làm gì |
|---|---|---|---|
| Cuối mùa khô, cà phê được tưới và trổ bông | Người nuôi giữ đàn, ít bán | Có đợt mật được chuộng | Đặt mua mật, hỏi kỹ chuyện thuốc trên vườn |
| Đầu mùa mưa, cây cỏ đâm chồi | Nhiều người tìm mua, giá nhích | Mật ít dần | Thời điểm tốt để nhận tổ nếu đặt trước |
| Giữa mùa mưa | Giá đứng | Mật thu lúc ẩm dễ loãng | Chăm thùng, chống dột, ít mở tổ |
| Chuyển sang mùa khô | Có người bán bớt đàn | Có mật từ hoa dại cuối mưa | Xem kỹ đàn trước khi mua |
| Giữa mùa khô | Dễ mua, giá mềm | Ít | Chỉ mua nếu có sẵn nước, bóng mát và cây ra hoa quanh vườn |
Giữa mùa khô, hoa ít, nắng gắt, ong phải bay xa mới có mồi. Đàn vừa chuyển chỗ lại chưa quen đường bay, nên lượng mồi mang về càng ít. Không ít đàn mua lúc này phải ăn dần vào bầu dự trữ, đến khi mưa về thì đã mỏng. Cái giá mềm lúc mua được trả lại bằng vài tháng đàn èo uột.
Nếu vẫn muốn mua lúc này, hãy chuẩn bị trước ba thứ: chỗ đặt thùng có bóng cây, nguồn nước sạch gần đó, và vài loài cây cho hoa trong mùa khô quanh vườn. Chuyên mục Nguồn hoa địa phương có bàn các loại cây giúp ong qua mùa khó.
Khi cà phê trổ bông trắng cả vườn, ong dú có một đợt mồi dồi dào. Mật lấy quanh quãng này thường được người mua tìm, có hương nhẹ của hoa vườn. Nhưng đây cũng là lúc nhiều vườn phun thuốc. Ong dính thuốc thì đàn suy, còn người mua mật thì có quyền được biết.
Trước khi trả giá cho mật mùa cà phê, nên hỏi người bán mấy câu:
Người nuôi có trách nhiệm thường trả lời được ngay, không vòng vo. Mật ong dú dù thu mùa nào cũng có vị chua thanh và khá loãng. Mua về nên cất ngăn mát để không bị lên men.
Muốn nghe thêm những người nuôi trong vùng đã làm thế nào, có thể xem chuyên mục Kinh nghiệm người nuôi.
Nhiều người ở Đắk Lắk, Gia Lai đặt tổ từ các trại ở Đông Nam Bộ, nơi khí hậu ấm gần giống. Một địa chỉ có thể tham khảo là trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh tại ongquy.com. Trại có tổ ong dú giống tách từ đàn nuôi lâu năm, mật ong dú, hộp quà mật và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Khi đặt, nên hỏi trại gửi vào đầu mùa mưa để đàn có hoa ngay khi về vườn. Ai muốn ghi chép sức đàn qua từng mùa khô mùa mưa thì có thể dùng app quản lý trại ong để theo dõi.
Đầu mùa mưa thường hợp nhất, vì cây cỏ ra chồi, ra hoa và nước dồi dào. Giá có thể nhích hơn một chút nhưng đàn dễ bén chỗ mới.
Được, cà phê là nguồn hoa tốt. Điều cần lưu ý là lịch phun thuốc: khi vườn phun, nên đóng bớt cửa tổ hoặc dời thùng ra xa một thời gian.
Hương vị có khác theo đợt hoa, nhưng mật ong dú nhìn chung đều chua thanh, loãng. Không nên tin lời quảng cáo gán thêm công dụng cho từng loại mật.
Ưu tiên giữ bóng mát, nước sạch và trồng thêm cây có hoa quanh vườn. Đàn khỏe tự đi kiếm mồi tốt hơn là trông vào thức ăn bổ sung.
Chỉ nên khi đã có kinh nghiệm và có sẵn chỗ đặt tốt. Người mới nên chờ sang đầu mùa mưa để giảm rủi ro đàn suy.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Ở Tây Nguyên, đàn ong dú mua tại chỗ đã quen mùa khô dài và sống được cạnh rẫy cà phê, hồ tiêu. Năm câu nên hỏi người bán, lịch chọn thời điểm mua và
Ở vùng cà phê Tây Nguyên, tiền vào nhà theo mùa thu hoạch và mật ong dú cũng ra theo mùa hoa. Cách xếp lịch bán quanh năm, chọn chỗ gửi bán và giữ mật
Ở Tây Nguyên, tổ ong dú thường đặt trong vườn cà phê, mật thu tập trung theo mùa khô. Cách chọn kênh bán theo nhịp mùa vụ, tận dụng mối quan hệ chủ vư
Mua tổ ong dú của rẫy bên cạnh ở Tây Nguyên: cách xem đàn tại chỗ người bán, chở bằng xe máy trên đường đất đỏ mùa khô lẫn mùa mưa, và đặt tổ trong rẫ
Chủ rẫy cà phê, tiêu ở Tây Nguyên mua ong dú thường hỏi về lịch phun thuốc, mùa khô dài và chỗ đặt thùng trong rẫy. Đây là cách đối chiếu lịch rẫy với
Bán ong dú cho chủ rẫy cà phê, tiêu ở Tây Nguyên, uy tín nằm ở chỗ nói thật về thuốc phun, mùa khô dài và đợt hoa ngắn. Sáu câu hỏi nên hỏi khách trướ
Nuôi ong dú vùng cao nguyên Tây Nguyên nói chung: đất bazan, độ cao 500–800m, mùa khô kéo dài và gắt từ tháng 12 đến tháng 4, mùa mưa dầm tháng 5–10. Nguồn hoa cà phê, cao su, muồng, rừng khộp.