Mua tổ ong dú Tây Nguyên: lên tận rẫy hay đặt qua mạng

Nhà nào có rẫy cà phê ở Tây Nguyên cũng từng thấy cảnh bông cà phê nở trắng cả đồi sau đợt tưới đầu mùa khô, ong các loại kéo về kín vườn. Đó là lúc nhiều người nảy ra ý định nuôi vài tổ ong dú. Rồi câu hỏi tiếp theo: lên tận nơi chọn tổ, hay lướt mạng đặt cho nhanh?

Ở vùng này, câu trả lời phụ thuộc vào lịch mùa nhiều hơn người ta nghĩ. Mua đúng lúc thì cách nào cũng dễ. Mua sai lúc thì đi tận nơi chọn kỹ đến mấy, đàn về vẫn có thể đói giữa mùa khô dài.

Lịch mùa quyết định nhiều hơn kênh mua

Tây Nguyên có hai mùa rõ: mùa mưa kéo dài khoảng giữa năm, mùa khô từ cuối năm sang đầu năm sau, nắng gắt và gió nhiều. Với một đàn ong dú mới chuyển chỗ, điều cần nhất là có thức ăn quanh tổ trong vài tuần đầu để đàn định hướng và gầy dựng lại.

Chi tiết hơn về nhịp mùa ở vùng đất đỏ, xem chuyên mục Khí hậu & mùa vụ.

Lên tận nơi: hợp khi trại nằm trong tầm một buổi xe

Nếu trại ở cùng tỉnh hoặc tỉnh bên cạnh, đi tận nơi có mấy cái lợi rõ ràng với người làm rẫy:

• Thấy đàn đang sống trong điều kiện giống rẫy nhà mình: nắng, gió, đất đỏ, xung quanh có cà phê, tiêu, điều hay không.
• Hỏi được người nuôi cách họ giữ đàn qua mùa khô, đặt tổ dưới bóng cây gì, cho nước ra sao.
• Tự chở về bằng xe nhà, đi chiều mát hoặc tối, buộc chắc, tránh xóc trên đường đất.

Khi đứng trước tổ, nhìn lượt ong ra vào trong vài phút, xem ong về có dính phấn ở chân không. Cửa tổ có nhựa keo gọn gàng, không có kiến bò quanh là đàn được chăm đúng.

Đặt qua mạng: hợp khi đã biết rõ mình cần gì

Nhiều huyện xa trung tâm, tìm trại gần không dễ. Đặt qua mạng lúc này là hợp lý, nhưng nên làm theo thứ tự:

1. Chốt mùa nhận tổ trước, báo người bán đúng khoảng thời gian đó.
2. Hỏi đàn đang nuôi ở vùng nào, nóng hay mát, có mùa khô gắt như mình không.
3. Xin video quay liên tục ở cửa tổ buổi sáng, không cắt đoạn.
4. Thống nhất cách gửi, tuyến đường, thời gian dự kiến; ai chịu nếu đàn hỏng.
5. Lưu lại toàn bộ tin nhắn, hình ảnh để đối chiếu khi nhận.

Đường lên cao nguyên có nhiều đoạn đèo. Ong dú chịu rung và chịu nóng kém, nên chuyến hàng đi ban ngày giữa mùa khô, nằm thùng xe kín nắng là điều nên tránh.

Đón tổ về rẫy cho bền

Bóng mát và nước

Đặt tổ dưới tán cây che nắng chiều, cạnh rẫy chứ không đặt giữa đồi trống. Mùa khô nên có một khay nước nông, thả sỏi hoặc lá để ong đậu uống không bị chết đuối.

Tránh thuốc phun

Mùa trổ bông cũng là mùa nhiều nhà phun thuốc. Hỏi lịch phun của rẫy bên cạnh, đặt tổ xa luồng phun, và đóng cửa tổ những hôm phun nặng nếu có thể. Thêm kinh nghiệm từ người nuôi trong vùng ở chuyên mục Kinh nghiệm người nuôi.

Chống kiến

Đất đỏ nhiều kiến. Kệ tổ có chân ngâm nước hoặc bôi dầu nhớt, tổ không chạm cây, không chạm vách.

Mua giống ở đâu cho yên tâm

Dù chọn cách nào, nên mua từ nơi chịu nói rõ gốc đàn và chịu hướng dẫn sau khi bán. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi; người trên cao nguyên có thể hỏi trước về mùa gửi tổ cho hợp rẫy nhà mình. Khi đàn đã đông, có thể tìm người mua bán tổ, mật trong vùng qua chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp