Mua tổ ong dú Tây Nguyên: thoả thuận hỗ trợ cho rẫy

Trên cao nguyên, phần lớn tổ ong dú được đặt trong hoặc sát rẫy cà phê, tiêu, sầu riêng. Đó là chỗ có hoa, nhưng cũng là chỗ có thuốc phun, có mùa khô kéo dài gần nửa năm và có những đợt gió mùa thổi mạnh. Một đàn vừa mua về mà gặp đúng tuần nhà bên phun thuốc thì dù người bán có tận tình tới đâu cũng khó cứu.

Cho nên với người ở Đắk Lắk, Gia Lai, Đắk Nông hay Kon Tum, câu hỏi «sau khi mua người bán hỗ trợ gì» nên bắt đầu từ việc hai bên cùng tính trước những rủi ro riêng của rẫy, chứ không chỉ chờ có chuyện rồi mới gọi.

Ba rủi ro riêng của tổ đặt trong rẫy

Thuốc phun của mình và của hàng xóm

Ong dú bay kiếm ăn quanh tổ, nên một đợt phun trên rẫy cà phê đang ra hoa có thể làm đàn hao hụt mà người nuôi không hiểu vì sao. Người bán có kinh nghiệm sẽ dặn: hỏi lịch phun của mình và của các rẫy xung quanh, tránh nhận tổ đúng lúc vườn đang phun, và nếu bắt buộc phải phun thì nói chuyện trước để biết cách che chắn hoặc tạm đóng cửa tổ trong thời gian ngắn theo hướng dẫn.

Mùa khô kéo dài

Khi rẫy không tưới, hoa ít, đất bụi, đàn mới về dễ thiếu nước và thiếu nguồn ăn. Một khay nước sạch có rải sỏi hoặc cành khô cho ong đậu, đặt cách tổ một quãng ngắn, là việc nhỏ nhưng nhiều người quên. Nhà nào tưới cà phê bằng béc phun cũng nên để ý đừng để nước tưới hắt thẳng vào cửa tổ.

Kiến và mối ven rẫy

Ở khu giáp rừng hoặc rẫy lâu năm, kiến đen, kiến vàng đi thành đàn rất nhanh. Chân kê thùng phải cách ly, cành cây chạm vào thùng phải cắt bỏ. Đây là phần việc người nuôi tự làm hằng tuần, người bán chỉ nhắc được thôi.

Danh sách câu hỏi nên hỏi trước khi nhận tổ

1. Đàn được nuôi ở đâu, có quen với khí hậu cao nguyên không?
2. Giao tổ vào giờ nào để tránh nắng gắt trên đường?
3. Trong thời gian đầu, liên hệ bằng kênh nào, nhắn thì bao lâu được trả lời?
4. Trường hợp nào được xem lại hoặc đổi tổ, trường hợp nào không?
5. Người bán có tới tận nơi được không, hay chỉ hỗ trợ qua điện thoại?
6. Nếu rẫy bên cạnh phun thuốc thì nên làm gì?

Trả lời được rõ ràng cả sáu câu thì đó là người bán làm ăn lâu dài. Ai né tránh hoặc chỉ hứa «bao hết» thì nên cân nhắc. Muốn tham khảo thêm cách mua bán tổ trong vùng, xem chuyên mục Mua bán tại chỗ.

Hỗ trợ khác nhau theo mùa trên cao nguyên

Ghi lại tình trạng lúc giao để khỏi cãi nhau

Lúc nhận tổ, nên quay một đoạn video ngắn: cửa tổ, ong ra vào, thùng có nứt hay ướt không. Người bán cũng nên làm vậy. Nếu tuần sau đàn có vấn đề, hai bên có cái để đối chiếu, biết là do đường đi, do đàn yếu sẵn hay do chỗ đặt. Không ai phải đoán, cũng không ai mất lòng.

Sau đó mỗi tuần chụp một tấm cửa tổ vào giờ nắng, ghi ngày. Thói quen này vừa giúp người mới hiểu đàn của mình, vừa giúp người bán hỗ trợ nhanh hơn. Các mô hình đặt tổ trong rẫy có thể xem thêm ở Mô hình nuôi phù hợp.

Khi nào là chăm sai, khi nào là đàn yếu sẵn

Ranh giới này khó, nên càng phải nói thật với nhau. Đàn ra vào đều trong tuần đầu rồi đột ngột giảm sau một đợt phun thuốc gần đó, thì khó nói là lỗi người bán. Ngược lại, đàn từ ngày đầu đã lèo tèo, cửa tổ không có ong mang phấn về dù trời nắng và không có tác động gì, thì người bán nên xem lại. Có video lúc giao và ảnh hằng tuần thì phân định dễ hơn nhiều.

Nếu đang tìm tổ giống hoặc muốn bán bớt đàn

Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống kèm hướng dẫn đặt tổ và theo dõi thời gian đầu, cùng mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật. Người ở cao nguyên có thể hỏi trại trước về thời điểm nhận tổ cho hợp mùa vụ của rẫy tại ongquy.com. Khi đàn đã tách được và muốn trao đổi với người nuôi gần mình, có thể đăng ở chợ mua bán tổ và mật giữa người nuôi.

Câu hỏi thường gặp