Phần lớn hướng dẫn nuôi ong dú viết chung chung, hoặc viết cho một vùng rồi người khác chép lại.
Áp nguyên vào Tây Nguyên, nơi mát mẻ, mùa khô kéo dài và gắt, chênh nhiệt ngày đêm rất lớn, thì có mấy chỗ lệch rõ.
- Lịch làm việc phải theo mùa hoa của Tây Nguyên
- Kiểu thùng và cách kê tính theo rất thấp trong mùa khô, cao trong mùa mưa
- Chỗ đặt tổ tính theo rẫy cà phê và tiêu phun thuốc nhiều đợt, trùng cả mùa hoa lẫn mùa ong hoạt động mạnh
- Danh sách cây trồng phải là cây sống được ở đây
Lịch làm việc
Hướng dẫn chung hay nói tách đàn vào mùa xuân, thu mật mùa hè. Cách nói đó không áp được cho Tây Nguyên.
Ở đây mùa mưa là tháng 5 đến tháng 11, đó mới là lúc tách đàn. Thu mật vào cuối mùa mưa, trước khi bước vào tháng 12 đến tháng 4.
Quãng tháng 2 đến tháng 4 thì không làm gì cả, dù hướng dẫn chung có nói gì.
Cách chắc nhất là bỏ qua lịch tháng, nhìn hoa mà làm.
Những chỗ phải sửa
So sánh giữa hướng dẫn chung và thực tế ở Tây Nguyên.
| Hạng mục | Hướng dẫn chung | Ở Tây Nguyên |
|---|---|---|
| Thời điểm tách đàn | Mùa xuân | Trong tháng 5 đến tháng 11 |
| Thời điểm thu mật | Mùa hè | Cuối mùa mưa |
| Chiều cao kê | Nửa mét | khoảng tám tấc, ưu tiên chắn gió và che nắng buổi chiều |
| Độ dày thùng | Không nói rõ | Chọn theo mát mẻ, mùa khô kéo dài và gắt, chênh nhiệt ngày đêm rất lớn |
| Chống kiến | Nhắc qua | Việc bắt buộc hằng tuần vì đêm lạnh làm đàn ra muộn về sớm, cộng với kiến rừng nhiều ở khu ven rẫy |
| Cây trồng bổ sung | Danh sách chung | Chỉ loại sống được ở đây |
Chỗ đặt tổ
Đây là chỗ khác nhau nhiều nhất giữa các vùng.
Ở Tây Nguyên, vấn đề chính là rẫy cà phê và tiêu phun thuốc nhiều đợt, trùng cả mùa hoa lẫn mùa ong hoạt động mạnh. Vì vậy chọn chỗ phải ưu tiên giải quyết điều đó trước.
Ngoài ra mùa khô kéo dài bốn năm tháng với gió mạnh, dài hơn hẳn vùng đồng bằng, nên vị trí cũng phải tính tới yếu tố này.
Cách phổ biến của người nuôi tại chỗ là đặt tổ dưới tán cây che bóng trong rẫy hoặc ven bìa rừng, có chắn gió. Cách này hình thành từ kinh nghiệm nhiều năm nên đáng học theo hơn là làm theo hướng dẫn chung.
Thùng và vật liệu
Độ ẩm ở Tây Nguyên rất thấp trong mùa khô, cao trong mùa mưa, nên kiểu thùng phải chọn theo đó.
Gỗ phải khô hẳn, không còn nhựa, không mùi hắc. Gỗ tươi sẽ co ngót nứt nẻ sau vài tháng.
Tránh gỗ đã xử lý hoá chất chống mối, ong dú nhạy với mùi lạ.
Chiều cao kê khoảng tám tấc, ưu tiên chắn gió và che nắng buổi chiều, chân có móng chống lún và có bát chống kiến.
Mái che đặt cách nắp vài phân cho thoáng, không úp sát.
Cây trồng bổ sung
Danh sách cây cho ong trên mạng thường liệt kê cả loại không sống được ở Tây Nguyên.
Nguyên tắc chọn: hợp thổ nhưỡng, hoa nhỏ và nhiều, nở vào tháng 2 đến tháng 4, dễ chăm.
Ở đây nguồn sẵn có gồm cà phê, muồng, hồ tiêu. Việc cần làm là trồng thêm loại nở lệch với những cây này.
Không cần diện tích lớn, vài chục mét vuông quanh khu đặt tổ đã đỡ nhiều.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Áp nguyên lịch tháng của hướng dẫn chung
- Trồng cây theo danh sách không hợp thổ nhưỡng Tây Nguyên
- Chọn thùng và chiều cao kê theo con số của vùng khác
Câu hỏi thường gặp
Hướng dẫn chung có dùng được không?
Dùng được phần nguyên tắc, còn phần lịch và số liệu phải điều chỉnh theo Tây Nguyên.
Làm sao biết cách nào hợp với vùng mình?
Đi thăm trại trong vùng và ghi chép vườn nhà trong một năm.
Có nên mua tổ từ vùng khác không?
Ưu tiên vùng khí hậu tương tự. Chênh lệch lớn thì đàn cần thời gian thích nghi.
Kê thùng cao bao nhiêu ở Tây Nguyên?
Khoảng khoảng tám tấc, ưu tiên chắn gió và che nắng buổi chiều. Con số này tính theo đặc thù của vùng.
Mất bao lâu để quen nhịp của vùng?
Trọn một năm, qua đủ tháng 5 đến tháng 11 và tháng 12 đến tháng 4.