Giáo viên, công chức Tây Nguyên nuôi ong dú theo năm học

Thầy cô giáo, người làm ở ủy ban xã, ở trạm y tế, ở phòng ban huyện trên Tây Nguyên phần đông vẫn có mảnh vườn sau nhà. Nhiều người muốn đặt vài thùng ong dú nhưng ngại: đi làm từ sáng tới chiều, lấy đâu ra thời gian. Thật ra nhóm này lại có một lợi thế mà dân rẫy không có, nằm ngay trong lịch năm học và lịch nghỉ phép.

Ở Tây Nguyên, mùa mưa thường kéo từ khoảng tháng 5 tới tháng 10, 11, còn mùa khô dài từ tháng 12 tới tháng 4. Kỳ nghỉ hè của trường học rơi gọn vào giữa mùa mưa, đúng lúc đàn ong dú sung sức và có việc lớn nhất năm là tách đàn.

Hai cuốn lịch chồng lên nhau

Đặt lịch năm học thường gặp cạnh mùa của cao nguyên, sẽ thấy việc ong tự rơi vào chỗ trống. Lịch trường mỗi nơi có thể xê dịch vài tuần, bảng dưới chỉ là khung để tự chỉnh.

Một tuần đi làm: mười phút sáng, năm phút chiều

1. Sáng trước giờ làm: đứng trước dãy thùng vài phút. Ong ra vào đều, cửa tổ có ong canh là đàn ổn. Hôm se lạnh đàn ra muộn, không cần lo.
2. Chiều đi làm về: châm chén nước dưới chân kệ, nhìn qua xem có vệt kiến bò lên không.
3. Cuối tuần: phát cỏ quanh kệ, tỉa cành chạm vào thùng (kiến hay theo cành mà lên), ghi vài dòng vào sổ.

Người đi công tác vài ngày chỉ cần nhờ người nhà châm nước chén chống kiến. Ong dú không có ngòi đốt nên ai trong nhà cũng làm được việc này.

Mùa khô dài: kẻ thù là nắng, gió và kiến

Mùa khô ở cao nguyên kéo dài nhiều tháng. Trưa nắng gắt, chiều gió mạnh cuốn bụi đỏ, đêm lại se lạnh. Đàn ong dú chịu được, nhưng thùng đặt sai chỗ thì đàn yếu dần mà người đi làm cả ngày không kịp thấy.

• Đặt thùng dưới tán cây hoặc dưới mái hiên phía sau nhà, tránh nắng chiều chiếu thẳng.
• Dựng tấm chắn phía hướng gió mạnh; không bịt kín, chỉ cần cắt gió lùa thẳng vào cửa tổ.
• Chén nước chống kiến cạn rất nhanh mùa này, phải châm mỗi ngày.
• Không mở thùng, không tách đàn mùa khô; đàn đang giữ sức, làm gì cũng thiệt.

Nguồn hoa quanh nhà trong mùa khô quyết định đàn có tích trữ được hay không. Mục Nguồn hoa địa phương có bài về các cây ra hoa trong vùng.

Đặt thùng ở nhà trong thị trấn

Nhiều thầy cô ở nhà công vụ hoặc nhà trong thị trấn, vườn nhỏ. Vẫn nuôi được: một kệ ba bốn thùng dưới mái hiên sau nhà là đủ. Ong dú không đốt nên không ngại hàng xóm, nhưng nên đặt cửa tổ quay ra vườn, không quay ra lối đi, để người qua lại không chắn đường bay. Nhà có trẻ nhỏ thì dặn trẻ không chọc que vào cửa tổ.

Giữ đều đặn khi công việc dồn dập

Những tháng tổng kết, thi cử là lúc dễ bỏ quên đàn ong. Mẹo đơn giản là gắn việc nhìn tổ vào một việc không bao giờ bỏ, như dắt xe ra cổng mỗi sáng. Ai thích ghi chép gọn trên điện thoại có thể dùng app quản lý trại ong để ghi từng thùng và đặt lịch nhắc kiểm tra, khỏi phải nhớ thùng nào tách khi nào.

Bắt đầu đúng cách cho người bận rộn

Người làm giờ hành chính không có thời gian chữa cháy cho một đàn yếu, nên càng phải chọn tổ giống khỏe ngay từ đầu, không đi bắt tổ trong rừng. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nhân đàn bằng cách tách, có tổ giống, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, thứ thầy cô hay chọn làm quà dịp lễ tết; xem ở ongquy.com. Muốn nghe người nuôi gần nhà kể chuyện thì đọc thêm mục Trại ong trong vùng.

Câu hỏi thường gặp